تێڕامانێکى سادە بۆ داهاتوو

Jul 3, 2017

یادگار ئەورەحمان

سەردانى سەرۆکى ئەمریکا بۆ ناوچەکە و ئەنجامدانى (سەماى شمشێر) لەگەڵ دەسەڵاتدارانى عەرەبستانى سعودیە، چەند گۆڕانکارییەکى ڕیشەیى لەناوچەکەدا هێنایە ئاراوە، لەوانە گۆشەگیرکردن و نیمچە گەمارۆى وڵاتانى (عەرەبستانى سعودیە، بەحرەین، ئیمارات، یەمەن و میسر) بۆ سەر قەتەر. ئەو گەمارۆیەى هەنگاوى یەکەم و سەرەتاى پلانێکى نوێى ئەمریکایە بۆ ناوچەى ڕۆژهەڵاتى ناوەڕاست، کە لەم شیکارەدا هەوڵدەدەم بە بۆچوونێکى سادەو ساکار پێشبینى هەنگاوەکانى داهاتووى ئەو پلانە بکەم:

گەمارۆى سەر قەتەر لەپێناو چیدایە؟

گەمارۆى سەر قەتەر کە تاڕادەیەک شۆک بوو بۆ وڵاتانى ناوچەکە، بەتایبەت تورکیا و ئێران، هەنگاوى یەکەمى پلانى ئەمریکایە بۆ هێمنکردنەوەى ناوچەى ڕۆژهەڵاتى ناوەڕاست، بەتایبەت بارودۆخى شەڕ لە سوریا و عێراق و لیبیا و یەمەندا.

مەبەست لەم هەنگاوەش، داڕماندنى ئابورى وڵاتى قەتەر و کۆتاییهێنان بە هەژمونى تورکیایە لەناوچەکەدا، هەر لەرێى ئەو گەمارۆیەوە وا لە قەتەر و تورکیا دەکرێت نەتوانن پشتیوانى دارایى و لۆجستیکى ئەو گروپە تیرۆریستانە بکەن، کە لەو وڵاتانەدا دەجەنگن. ئەو جەنگە ناوخۆییەى سودمەندترین وڵاتى ناوچەکە تێیدا بەپلەى یەکەم کۆمارى ئیسلامى ئێرانە، پاشان تورکیایە.

هەرچەندە زەرەرمەندى یەکەم لەو گەمارۆیەدا وڵاتى قەتەرە، بەڵام مەبەستى سەرەکى ئەو هەنگاوە سنوردانانە بۆ تورکیا و کەمکردنەوەى هەژمونى ئەو وڵاتەیە لە ناوچەکەدا، لەکاتێکدا تورکیا لەڕێى ڕاهێنان و داڕشتنى ستراتیژى شەڕ لە سوریا و عێراق و لیبیادا هاوکارى تەواوى لە گروپە تیرۆریستەکانى وەک جەبهەتول نوسرە و داعش دەکات. بەڵام لەڕووى ئابورى و تەمویلەوە وڵاتى قەتەر سپۆنسەر و پشتیوانى تەواوى تورکیاى کردوە. بۆ جێبەجێکردنى ستراتیژیەتى ئەهلى سوننە لەناوچەکەدا. هەر ئەمەش وادەکات لەئێستا بەدواوە تورکیا نەتوانێت بەشێوەیەکى راستەوخۆو پێویست پشتیوانى ئەو گروپانە بکات. ئەمەش بەسەرەتاى تێکشکاندنى ئەو گروپانە لە قەڵەم دەدرێت لەڕووى پشتگیرى لۆجستى و ماددیەوە، پاشان شکستهێنانى ستراتیژیەتى تورکیا و ئەهلى سوننە لە ناوچەکەدا. کە مەبەستى سەرەکى لەو تێکشکانە هێمنکردنەوەو گەڕاندنەوەى سەقامگیریە بۆ ناوچەى ڕۆژهەڵاتى ناوەڕاست.

هێمنکردنەوەى ناوچەکە لەبەرچى؟

لەئێستادا پرسیارێک لاى هەموان دروست بووە، ئایا هێمنکردنەوەى ناوچەکە لەپاى چی؟! بۆ دەبێت زلهێزێکى وەک ئەمریکا هەوڵى هێمنکردنەوەى ناوچەکە بدات؟! لەکاتێکدا ئەو وڵاتە یەکەم سودمەندە لە بونى ململانێ و شەڕ لە ناوچەکەدا!. هەردوو لایەنى زلهێزى ئەمریکى و روسی زیاترین چەکیان فرۆشتوەو دەسەڵاتیشیان تا ڕادەیەکى بەرچاو فراوان بوە؟ ڕاستەوخۆ دەستیان لە کاروبارى زۆر لە وڵاتانى ناوچەکە وەرداوە، کە لە ڕابردوودا بە شێوەیەکى ناڕاستەوخۆ ئەو کارەیان کردوە، یان بەم شێوەیەى ئێستا هێزەکانیان لە ناوچەکەدا ئامادەیى نەبووە!.

بەڵام ئەگەر سەرنج لە ڕووداوەکانى ئەم دووساڵەى دوایى جیهان بدەین، بۆمان دەردەکەوێت تەواوى وڵاتانى ئەوروپا (یەکێتى ئەوروپا)، بەهۆى کۆچى بەلێشاوى دانیشتوانى ئەو ناوچانەى شەڕیان تێدایە لەلایەک، لەلایەکى ترەوە کۆچى بەلێشاوى دانیشتوانى وڵاتانى ئەوروپاى ڕۆژهەڵات بەهۆى بێکاریەوە، کەوتۆتە ژێر فشارێکى گەورەوە. فشارێک کە بۆتە هەڕەشە بۆ سەر سەقامگیرى کۆمەڵایەتى لەیەکێتى ئەوروپادا. کاردانەوەى ئەو کۆچە بەلێشاوە بەئاشکرا هەستى پێدەکرێت. شەڕ لەنێو پایتەخت و سەر شەقامەکان ڕۆژانە بەدى دەکرێت. لەکاتێکدا لەدواى جەنگى جیهانى دووەمەوە شەڕ و ناسەقامگیرى کۆمەڵایەتى بەم شێوەیەى ئێستا لەو پایتەختانەدا بەدى نەکراوە.

کاردانەوەیەکى دیکەى ئەو کۆچە بەلێشاوەى دانیشتوانى ئەوروپاى ڕۆژهەڵات و ناوچەکانى جەنگ لە ڕۆژهەڵاتى ناوەڕاست، دەرچوونى یەکێک لە بەهێزترین ئابوریەکانى یەکێتى ئەوروپا بوو لە یەکێتیەکە، کە ئەویش دەرچونى بەریتانیا بو، کە ڕەنگە لەداهاتوودا ببێتە سەرەتاى هەڵوەشاندنەوەى یەکێتى ئەوروپا و وڵاتانى دیکەى نێو یەکێتیەکەش چاوى لێبکەن، کە ئەمەش دەبێتە هۆى تێکشاندنى یەکێتى ئەوروپا و دروستبوونى ناسەقامگیرى ئابورى لە کیشوەرى ئەوروپادا.

بەشێکى سەرەکى ئەو فشارەى سەر یەکێتى ئەوروپا لەئەنجامى بەرپاکردنى شەڕو گۆڕانکاریە لەناوچەى ڕۆژهەڵاتى ناوەڕاستدا، کە رەنگە لەداهاتویەکى نزیکدا کۆچێکى دیکە بەدواى خۆیدا بێنێ، کە ئەویش کۆچى دانیشتوانى یەکێتى ئەوروپایە، بۆ وڵاتێکى وەک ئەمریکا، کۆچێک کە زۆر زیاتر بێت لەو کۆچەى لە دواى جەنگى جیهانى دووەمەوە ڕوویدا.

ئەگەر کۆچى ئەوروپیەکان بۆ ئەمریکا ڕوبدات، ئەوا بەشێکى زۆر لە قەیرانەکانى ئەوروپا، دەگوێزرێتەوە بۆ ئەمریکا، ڕێژەى بێکارى لە ئەمریکادا بەشێوەیەکى بەرچاو ڕوو لە هەڵکشان دەکات، کە ئەمەش مەترسیدارترین دیاردەیە لەو وڵاتەدا ڕووبدات و چارەسەرکردنیشى قورس و ئاستەم دەبێت. داهاتى تاکى ئەمریکى بەهۆى زیادبوونى دەستى کارەوە، بەشێوەیەکى بەرچاو دادەبەزێت کە کاریگەرى لەسەر قەبارەى بەرهەم و کۆى داهاتى ئەو وڵاتە دروست دەکات.

واتە لێرە بەدواوە ئاڵۆزى و بونى شەڕ لەڕۆژهەڵاتى ناوەڕاستدا، نەک هەر کاریگەرى نەرێنى لەسەر یەکێتى ئەوروپا دەبێت، بەڵکو هەڕەشەیەکى جدیشە بۆ سەر ئەمریکاو ئابوورى ئەو وڵاتە. بەدیکردنى ئەو مەترسیە و ڕێگریکردن لەڕوودانى، واى لە ئەمریکیەکان کردوە، لێرە بەدواوە بیر لە هێمکردنەوەى ناوچەکە بکەنەوەو بەشێوەیەکى جدیش هەنگاوى پراکتیکى بۆ بنێن.

تورکیا، مەترسیە بەردەوامەکەى سەر یەکێتى ئەوروپا

لەئێستادا تورکیا پۆلیسێکى بەکرێگیراوى باشە بۆ ڕێگریکردن لەکۆچى بەلێشاوى هاوڵاتیانى ناوچەى شەڕ و ناکۆکی بۆ یەکێتى ئەوروپا، بەڵام هۆکارى سەرەکى ناسەقامگیریە لە ڕۆژهەڵاتى ناوەڕاستدا، بەتایبەت لە عێراق و سوریا و لیبیادا. بەهۆى پشتگیرى ڕاستەوخۆى تورکیا لە گروپە سونە توندڕەوەکان لەو وڵاتانەدا. ڕاستە تورکیا سەرکەوتوبوە لەڕێگرى کردن لە کۆچى دانیشتوانى سوریا و عێراق، بەڵام ناتوانێت ڕێگرى بکات لەکۆچى دانیشتوانى لیبیا و ئەفریقا کە ئەمانیش فشارێکى زۆرن لەسەر یەکێتى ئەوروپا.

وەک باسمانکرد هەرچەندە تورکیا لەمپەرێکى بەهێزو باشە لەبەردەم گەیشتنى کۆچبەران بە ئەوروپا، لەهەمانکاتدا مەترسیەکى گەورەشە بۆ سەر ئەو یەکێتیە.

مەترسیەکانى تورکیا بۆسەر یەکێتى ئەوروپا لە دوو ڕەهەندەوەیە، ڕەهەندى یەکەم، هەرکاتێک یەکێتى ئەوروپا ملکەچى خواستەکانى تورکیا نەبێت، ئەوا دەرگا دەکاتەوە بۆ لێشاوێکى دیکەى کۆچبەران، کە ئەمەش قەیرانە ئابورى و کۆمەڵایەتیەکانى نێو یەکێتى ئەوروپا ئەوەندەى تر قوڵ دەکاتەوە. بۆیە یەکێتى ئەوروپا لەمامەڵەکردن لەگەڵ دەسەڵاتى ئێستاى ئەو وڵاتەدا، بەردەوام نائاسودە و بێ متمانەیە، بەردەوام هەست بە مەترسى و هەڕەشە دەکات. ماوەیەک پێش ئێستا و بەتایبەت لەکاتى ناکۆکیەکانى نێوان تورکیا و ئەڵمانیادا، دەسەڵاتدارانى تورکیا ئەو پرسەیان وەک کارتى فشار بۆسەر یەکێتى ئەوروپا بەکارهێنا.

رەهەندى دووەم: لەو کاتەى پارتى داد و گەشەپێدان لە تورکیادا دەسەڵاتى گرتۆتە دەست بەردەوام لەهەوڵى ڕیکخستنى سونە مەزهەبەکاندایە، وەک جەمسەرێکى دیکە لە جیهاندا. ئەمەش مەترسیەکى دیکەى یەکێتى ئەوروپایە کە وڵاتێکى دیکەى ئیسلامى و توندڕەو، ببێتە هاوسێى و هاو سنوریان. هاوکات مەترسیى ئەوەش لە ئارادایە کە تورکیا لەڕێى دامەزراوە سیخوڕیەکانیەوە، ئیسلامیە توندڕەوەکانى نێو ئەوروپاشى ڕێکخستبێ، کە ئێستا سودیان لە ئازادى رادەربڕین و بیرکردنەوە و یاساکانى مافى مرۆڤ وەرگرتوە، وڵاتانى ئەوروپایان کردۆتە مۆڵگەى خۆپاراستن و خۆ حەشاردان. لە بارودۆخیکى لەو شێوەیەدا تورکیا و دەسەڵاتدارانى ئێستاى ئەو وڵاتە مەترسى ڕاستەوخۆ لەنێو ئەوروپادا دروست دەکەن، کە هیچى لە مەترسییەکانى ئێستا کەمتر نابێت.

گۆڕینى دەسەڵات لە تورکیا و کۆتایى ئیخوانەکان

لەسەرەتاى سەرهەڵدانى بەرهارى عەرەبیەوە، لە چەند وڵاتێک ئیخوانەکان لەڕێى هەڵبژاردنەوە جڵەوى دەسەڵاتیان گرتە دەسەت، تاقیکردنەوەى دەسەڵاتدارى ئیخوانەکان لە ناوچەکەو بەتایبەت لە جیهانى عەرەبیدا ئەزمونێکى نوێى حوکمڕانى بوو، کە لەگەڵ سروشتى دانیشتوانى ناوچەکەو ئاکاریاندا دەگونجا. بۆیە گرتنە دەستى دەسەڵات لە لایەن ئیخوانەکانەوە لە تورکیا و تونس و میسر، کاردانەوەیەکى ئەوتۆى بەدواى خۆیدا نەهێنا، بەڵام پاش چونە سەر دەسەڵات و وەک بینرا مەترسى ئیخوانەکان هیچى ئەوتۆى کەمتر نییە لەمەترسى توندڕەوە ئیسلامەکان.

هەر لەسەرەتاى گرتنە دەستى دەسەڵات لەلایەن ئیخوانەکانەوە لەمیسر، سەرەتا هەوڵى گۆڕینى دەستوریاندا بەشێوەیەک، گونجاو بێت لەگەڵ شەریعەتى ئیسلام و لەبەرژەوەندى خۆیاندا بێت، کە هەموو ئەو پرانسیپانەش دژ بە پرانسیپەکانى دیموکراتیەکان لە جیهاندا، سەرەتاى سەرهەڵدانى جۆرێکى دیکەى تاکڕەویە بەناوى خودا و ئاینەوە. هەر ئەمەش وایکرد زلهێزەکان دەستەبەجێ بیر لەلادانى ئیخوانەکان بکەنەوە لەوڵاتێکى وەک میسردا، ئەو گۆڕانکاریەش جێبەجێکراو و سەرکەوتووش بو، چونکە وڵاتێکى وەک میسر خاوەنى دامەزراوەى سەربازى سەربەخۆیە.

ئەو گۆڕانکاریانەى ئیخوانەکان هەوڵى بەدیهێنانیان دەدا، ئەوە دەسەلمێنى کە بەهاو تێڕوانینى ئاین و بەتایبەت ئاینى ئیسلام بەهیچ شێوەیەک لەگەڵ بنەماکانى دیموکراسى و حوکمى سەردەمدا یەکناگرێتەوە.

هەرچەندە لە تورکیادا، لەسەرەتاى گرتنە دەستى دەسەڵات لەلایەن ئیخوانەکەوە، ئەو وڵاتە تاڕادەیەکى بەرچاو سەقامگیرى سیاسى و ئابورى بەخۆوە بینى. بەڵام لەهەمانکاتدا پاشەکشەیەکى بەرچاوى ئازادیە تاکە کەسیەکان و ئازادى ڕادەربڕین و سنوردارکردنى دیموکراتیشى بەخۆوەبینى کەتا ئێستاش هەر بەردەوامە. هەموو ئەمانە لەگەڵ بنەماکانى یەکێتى ئەوروپا و ئەمریکادا یەکناگرێتەوە، هەروەک پێشتر ئاماژەمان پێدا هەوڵدان بۆ دروستکردنى جەمسەرێکى دیکەى ئیسلامى لەلایەن تورکیاوە، دەستوەردانى تورکیا لە کاروبارى وڵاتانى ناوچەکە و ئەو کارەساتانەى لێیکەوتەوە، وا لە یەکێتى ئەوروپا و ئەمریکا دەکات بەشێوەیەکى زۆر جدیى بیر لەگۆڕینى دەسەڵات بکەنەوە لە تورکیادا، کە رەنگە جیاوازیەکى ئەوتۆى نەبێت لەگەڵ شێوازى گۆڕینى دەسەڵاتى ئیخوانەکان لە میسردا.

لەداهاتوویەکى نزیکدا کە پێدەچێت دوو تا سێ ساڵى داهاتوو بێت، ئەو گۆڕانکاریە لەسەر ئەرزى واقیع بەدى دەکرێت، ڕەنگە کۆمارى داهاتووى تورکیا، بەنێوى کۆمارى تورکیاى دیموکرات، یان کۆمارى تورکیاى فیدرالەوە بێت. کە لەو کاتەدا گەلى کورد لە باکورى کوردستان بەشێوەیەکى بەرچاو سودمەند دەبن لەو گۆڕانکاریە. سودمەندبونى گەلى کورد لە باکورى کوردستان لەو ئەزمون و هاوئاهەنگیە سەرکەوتوەوە سەرچاوە دەگرێت کە گەلى کورد لە ڕۆژئاواى کوردستان پێشکەشى کرد.

ڕەنگە لەو گۆڕانکاریەدا پارتى گەلانى دیموکرات واتە (هەدەپە) کاراکتەرى سەرەکى ئەو گۆڕانکاریە بێت لە باکورى کوردستانداو ڕۆڵى بەرچاو بگێڕێ. ئەزمونى ئەوروپا و ئەمریکا لەگەڵ کورددا، لە جەنگى ڕووبەڕووبونەوەى تیرۆ لەناوچەکەدا و ئەو هێزە یەکلاکەرەوەیەى کورد هەیەتى، لە یەکلاکردنەوەى ململانێکاندا، وایکردوە لەداهاتوودا ڕۆڵى زیاترى پێبدرێت. لەهەمان کاتدا بیکردنەوەى ستراتیژى و واقیعى دەسەڵاتى کوردى لە ڕۆژئاواى کوردستان و پاراستنى بەرژەوەندیەکانى ئەمریکاو ڕۆژئاوا لەو ناوچەیەو ڕاگرتنى هاوسەنگى و هەنگاوە ئەرێنیەکانى، وەک یەکسانکردنى مافى ژن و پیاو و ئەزمونى سوپاى ئافرەتان، بونەتە سیمبولێک کە لەتەواوى جیهاندا بەسەر سوڕمانەوە تەماشاى بکرێت. هەموو ئەمانە کاریگەرى ئەرێنى دەبێت لەسەر ڕۆڵ و مافى کورد لە باکورى کوردستان، دەبێتە هەوێنێک بۆ گۆڕینى دەسەڵات لە تورکیادا بەوشێوەیەى ئاماژەمان پێدا.

هەروەها ئەزموونى تاڵى ڕۆژئاوا لەگەڵ حوکمى ئیخوانەکان و ئەو مەترسیانەى ڕوبەڕویان بۆتە لەئێستادا، وادەکات خۆرى گەشاوەى ئیخوانەکان لە تەواوى ناوچەکەدا بەرەو خامۆشبون ببات، جارێکى دیکە نەتوانن بەسود وەرگرتن لە هەڵبژاردن، کە سەرەتاییترین هەنگاوى دیموکراسیە، دەسەڵاتى هیچ ناوچە و وڵاتێک بگرنە دەست.

چارەنوسى هەرێمى کوردستان لەگۆڕانکاریەکاندا

هەر لەسەرەتاى ڕاپەرینى ساڵى 1991 ەوە تائێستا، پارتە سیاسیەکانى هەرێمى کوردستان و بەدیاریکراوى یەکێتى و پارتى وەک دوو پارتى دەسەڵاتدار لەم هەرێمەدا، بەدەر لە چەندین ئەزموونى تاڵ و ناشیرینى وەک شەڕى ناوخۆ، داڕزاندنى ڕێکخستنى پارتەکانى خۆیان، گۆڕینى وەلائى ئەندام و لایەنگرانیان بۆ وەلاء بۆ تاکە کەس، تاڵانکردنى سەروەت و سامانى ئەم وڵاتە و داڕماندنى تەواوى جومگە ئابوریەکانى کوردستان، وابەستەى و کۆیلایەتى بۆ وڵاتە ئیقلیمیەکان و جێبەجێکردنى ئەجێنداى ئەو وڵاتانە لە هەرێمى کوردستاندا و پەلکێشکردنى سوپاسى ئەو وڵاتانە بۆ تێکشکاندنى یەکدى و پەیدابونى چەندین گروپى مافیا لەناو پارتەکانیاندا، هیچ کارێکى بەرچاویان نەکردوە کەجێى سەرنجى وڵاتانى جیهان بێت.

هەرچەندە لە ئێستادا پارتى دیموکراتى کوردستان پێداگرى زۆر دەکات لەسەر ئەنجامدانى ڕیفراندۆم، لەکاتێکدا بەشێک لە پارتە سیاسیەکان و بەشێکى بەرچاوى جەماوەریش ئەو ڕیفراندۆمەى پارتى ڕەت دەکەنەوە و بەنەخێر دەنگى پێدەدەن. هاوکات ژینگەى ئیقلیمى و نێودەوڵەتیش بەهەمان شێوەى لایەنە نەیارەکانى ڕیفراندۆم و جەماوەرى بەرەى نەخێر لە کوردستاندا بیردەکەنەوە، ڕیفراندۆمەکەى پارتى و لایەنە هاوپەیمانەکانى بە ناوەخت دەزانن و پشتگیرى لێناکەن.

ویلایەتە یەکگرتوەکانى ئەمریکا ڕاشکاوانە بە دەسەڵاتدارانى پارتى و هاوپەیمانەکانى ئێستاى دەڵێت، کە دەبێت بۆ ماوەیەکى زیاتر لەگەڵ کۆمارى عێراقدا بمێننەوە. ئەو گوزارشتە زۆر بەڕاشکاوانە بەدەسەڵاتى ئێستاى هەرێمى کوردستان دەڵێت چارەنوسى گەلى باشورى کوردستان لەگەڵ چارەنوسى عێراقدایە، بەڵام ئەوەى دەرئەنجامى روداوەکانى ڕابردو و ئەم ڕوداوانەى لەم چەند ساڵەى دوایدا لەعێراقدا ڕوویاندا، وایکردوە ویلایەتە یەکگرتوەکانى ئەمریکا و هاوپەیمانەکانى ناهێڵن جارێکى دیکە گەلى کورد دوچارى زەبروزەنگى وەک شاڵاوى ئەنفال و کیمیاباران و کۆڕەو ببێتەوە. لەئێستادا ویلایەتە یەکگرتوەکان و هاوپەیمانەکانى خەریکى ڕێکخستنەوەى هێزى پێشمەرگەن، کە ئەمەش سەرەتاى سیستماتیزەکردنى هێزى پێشمەرگەیە لەلایەک، لەلایەکى تریشەوە سەرەتاى داماڵینى چەکە لە یەکێتى و پارتى.

گرنگیدانى ئەمریکاو هاوپەیمانان بە هێزى پێشمەرگە، لەوەوە سەرچاوەى گرتوە، کە هەرێمى کوردستان بەدەر لە کاریگەرى هیزى پێشمەرگەو ئەو شەڕەى لەم دواییەدا دژ بە بەرەى تیرۆر کردیان، هیچ نوێگەرى و کارێکى ناوازەى تریان نیە تا ئەمریکاو هاوپەیمانەکانى بەهەند وەریگرن و بەرگرى لێبکەن.

شکستى دەسەڵاتى پارتى و یەکێتى لە پێشکەشکردنى ڕیتمێکى نوێى دەسەڵاتدارى لە ناوچەکەو شکست لە بەڕێوەبردنى کاروبارى خەڵک و ئەو قەیرانە ئابوریەى ئێستا ڕوبەڕوى خەڵکى هەرێمى کوردستان بۆتەوە، تەواوى کۆمەڵگەى نێودەوڵەتى ناچارکردوە کە جارێکى دیکە ئەم هەرێمە بە عێراقەوە بلکێننەوە. هەموو ئەو هەڵانەى لەم 26 ساڵەدا کردویانە ئەوەیان سەلماندوە کە هێشتا پارتە سیاسیەکانى کوردستان لەڕوى بەڕێوەبردن و عەقڵى دەوڵەتداریى و سیاسیەوە کامڵ نەبون، هاوکات ئەوەى سەلماندوە کە هێشتا گەلى کورد لەم پارچەیەى کوردستاندا بەعەقڵى تیرەگەرى بیردەکاتەوە، پرۆسەى هەڵبژاردن لەنێو گەلى باشورى کوردستاندا بەدەر لە پاراستنى بەرژەوەندى تیرەو هۆزەکان و بەرژەوەندى تەسکى تاکەکەسى هیچى دیکە نییە. بەمانایەکى دیکە پرۆسەى هەڵبژاردن لەلاى خەڵکى کوردستان وەک پرۆسەیەکى دیموکراتى و هەڵبژاردنى نوێنەرى گەل سەیر ناکرێت، بەڵکو تەواو بە پێچەوانەوە وەک دەرفەتێک سەیردەکرێت کە تیرەیەک یان هۆزێک لەڕێى پرۆسەى هەڵبژاردنەوە بەرژەوەندى خۆیان و نۆکەر و غولامەکانیان بپارێزن.

ڕەنگە ئێستا پرسیارێک لاى هەموان دروست بوبێت، ئایا ئەو قەرزە چەند ملیاریەى ئەم دەسەڵاتە شکستخواردوەى ئێستا بەسەر خەڵکى کوردستاندا سەپاندوێتى، لە ئەنجامى چەندین هەڵەى کوشندەو چەندین گرێبەستى هەرزەکارانەى دەوڵەتمەدارەکانى یەکێتى و پارتى چیى لێدێ؟! کێ قەرەبویان دەکاتەوە؟ ئەوەى جێى نیگەرانیە پاش هێمن بونەوەى ناوچەکە و ڕێکەوتنەوە لەگەڵ کۆمارى عێراقدا، تەواوى ئەو قەرز و بارگرانیە ئابوریە، دەبێت خەڵکى هەرێمى کوردستان قەرەبوی بکاتەوە، چونکە هیچ حکومەتێک نە لەعێراق و ناوچەکە و جیهاندا ئەوەندە گێل نیە بچێتە ژێر بارێکى وەها قورس و گرانەوە.

ئەم شێوەیە لە قەرەبوکردنەوە و بارگرانى بۆ سەر خەڵکى ناوچەکە دوو مەبەستى لە پشتە، یەکەم، مەبەسێتکى ئابوریە لەپێناو پاراستنى کۆمپانیا بیانیەکاندا، دووەم، سەرزەنشتکردن و هۆشیارکردنەوەى خەڵکى ناوچەکەیە لە پاى بێدەنگبون بەرامبەر ئەو هەمو هەڵەو کەموکورتیانەى لەڕابردودا کردویانە، لەهەمانکاتدا ئەو شێوەیە لە بارگرانى دەبێتە وانەیەک بۆ هۆشیارکردنەوەى گەلى کورد لەناوچەکەدا تا جارێکى دیکە هۆشیاربن لە شەرعیەتدان بەکەسانى ناشایستەو دیاریکردنى ئەو دەسەڵاتەى بەڕێوەیان دەبات. لەئێستادا هەمان ئەزمونى بارگرانى دارایى بەسەر گەلى ئەڵمانیادا جێبەجێکراوە، لەپاى ئەو هۆلۆکۆست و کۆکوژیەى بەسەر گەلى جولەکەیاندا هێناوە لە کاتى جەنگى دوەمى جیهانیدا، ئەم جۆرە لەسزادانى گەلى ئەڵمانیا تەواو سەرکەوتوبوەو لەئێستادا واى لەگەڵى ئەو وڵاتەکردوە کە چیتر باوەڕیان بە جەنگ و زەبروزەنگ و لەناوبردنى کەسانی دیکە نەمێنێت. لێرەدا ئەوەى جێى تێڕامان و بیرکردنەوەیە ئەوەیە ئایا هەمان سزا لە باشورى کوردستاندا سەرکەوتوو ندەبێ لەگۆڕینى بیکردنەوەو سروشتى خەڵکى باشور یان نا!.


ئەم بابەتە 263 جار بینراوە.